2005
Sw. askea, Gnu/Linux ikastaroa
Iñaki Alegria - Joseba Makazaga – Aitor Soroa

Gai zerrenda

Sw. askea. Sarrera gisa.

Gnu/Linux: sarrera eta instalazioa

Banaketak, software librea, beste sistemak

Instalazioa eta eguneroko erabilera

Oinarrizko linux

Fitxategi-sistema, komandoak, inguru grafikoa

Aplikazioak

Mahai gaina, bulegoko aplikazioak, multimedia

Internet, bestelakoak

Software askea

Zer da software askea ?

Doan eskura daitezkeen programak

Hori baino askoz geihago !

Software

Sw-ak (programak) eginkizun bereziak egiten du

Aplikazioak

Ofimatika

Multimedia

Diseinu grafikoa

...

Sistema eragileak

Windows

Finder/Mac OS

Unix

...

Iturburu-kodea

Programak idazteko forma lehenetsia

Gizakientzat ulergarria

Kode exekutagarria

Makinak (prozesatzaileak) zuzenean exekutatzen dituen aginduak

Gizakiontzat ulergaitza

Programak garatzeko eredua

Iturburu-kodea eta kode exekutagarria

Iturburua

Exekutagarria

Konpilazioa

programazio-lengoaia

makina-lengoaia

Konpilazioa

program helloWorld;

begin

print “Hello, world\n”;

end

7f45 4c46 0101 0100 0000 0000 0000 0000 .ELF............

0200 0300 0100 0000 20b2 0408 3400 0000 ........ ...4...

5c4d 0200 0000 0000 3400 2000 0800 2800 \M......4. ...(.

.....

Garapen-eredua. Konpilazioa.

Programazio-lengoaia

C, C++, Pascal, etab.

Programaren lojika ezagutzeko ezinbestekoa

Makina-lengoaia

Prozesadoreak ulertzen

duen lengoaia

Iturburua

Exekutagarria

Sw. komertziala. Merkatu-eredu arrunta

Sw-a erosi egiten da

Kontratua: lizentzia

Makina/lanpostu bakoitzeko

Mantenimendua kontratatzen da

Saltzaileak ez du bere gain erantzunkizunik hartzen

Kodea itxia da

Exekutagarria (datuak) saltzen da

Enpresak soilik dakizki programaren gora-beherak

Atzeko ateen arriskua

Sw. askea

Erabiltzaileek beren konputagailuetan exekutatzen

dutena ezagutzeko eskubidea dute.

Programak	Ezagutza (zientifikoa)

Lizentzia askea

Programa kopiatzea eta zabaltzea zilegi da

Iturburu-kodeak eskuragarri egon behar du

Edonork egin ditzake aldaketak/berrikuntzak

Bere lanaren emaitzak, berriro ere, lizentzia

askea izan behar du (copyleft)

Sw. askea

Mundu osoko milaka programatzailen ekarpena

Kalitatezko prozesu aparta

Akatsak (bug) aurkitu/konpondu

Azpiegitura osoa (bugzilla)

Diseinu garbia

Segurtasuna

Segurtasun-arazoei bizkor aurre egin

Plataforma anitz

Hizkuntza anitz

Milaka proiektu

www.sourceforge.net

Sw. askea. Zenbait helbide

GNU

http://www.gnu.org

Free Software Foundation

http://www.fsf.org

Debian Social Contract

http://www.debian.org/social_contract.html

Open Source

http://www.opensource.org

Linux Sistema Eragilearen Oinarriak

Sistema eragile bat gehiago da

Software librea da

Unix sistema da: erabiltzaile askoko makina

Fitxategi eta tresnen tratamendu berezia dauka

Sendoa, egonkorra eta ziurra da

Gnu/Linux bikotea sistema osoa da

Banaketak: debian, fedora, mandrake...

Atzean komunitate aktiboa dauka

Makina berean bi sistema

Linux sistema eta beste bat biak batera makina berean egon daitezke

Abiaraztean sistema aukeratu behar da: Lilo...

Sistema bakoitzak bere hizkuntza ulertzen du

Bakoitzak bere hizkuntzako programak behar ditu

Datuak berdinak izan daitezke (argazkiak, testuak...)

Besteen datuak kudeatzeko gai da Linux

Sare lokalean makina ezberdinak

Sambaren bidez linux makina batek windows makina baten baliabideak erabil ditzake

Karpetak, inprimagailuak, programak (?)... elkarren artean trukatu eta erabil daitezke

Linuxetik windows eta windowsetik linux

Samba client eta samba server

Linux makinen artean NFS erabiltzen da

Aplikazio arteko bateragarritasuna

Bulego aplikazioak: OpenOffice.org. Windoserako ere balio duten aplikazioak

Writer (word)

Calc (excel)

Draw (paint)

Impress (PowerPoint)

Koffice (kword, kpresenter...), Gnomerena...

The Gimp (photoshop)

Emuladoreak (wine, vmware, win4lin, lin4win...)

Linuxen instalazioa

Hizkuntzak aukeratu behar dira

Automatikoki detektatzen du hardwarea

Non instalatu erabaki: partizioak

Zein programa instalatu nahi ditugun esan behar da, taldeka antolatuta daude lana errazteko

Erabiltzaileak definitu behar dira

Sarearen konfigurazioa egin behar da

Inprimagailuak ere definitu behar dira

Ingurune grafikoa hautatu behar da

Diskoaren antolaketa

Disko batean zati ezberdinak egon daitezke

Partizioan (unitatean) fitxategiak jasotzen dira

Partizio motak daude, fat, vfat, ntfs, ext2, ext3...

Partizio bakoitza besteekiko askea da.

Bat izorratu arren besteek ongi jarrai dezakete

Linuxek formatu asko kudea ditzake

Disko-zatiketa (adibideak)

/dev/hda = 10 GByte

win_C

win_D

Swap

1. adibidea

/home

/dev/hda = 10 GByte

win_C

win_D

/

swap

2. adibidea

/dev/hda = 10 GByte

/

swap

3. adibidea

/boot

/usr

/home

/var

/tmp

/

Instalatu beste makinan...

Linux fitxategi sistema

Fitxategi sisteman mugituz

Grafikoki

Saguaren bidez

Fitxategi mota bakoitzak bere aplikazioa

Komando bidez

Fitxategi izenak

Aginduak

Ingurunea

Erabiltzaile-motak

Supererabiltzailea ('root')

Sistema konpondu

Sistema eguneratu

Zerbitzariak ezarri

Erabiltzaileei lagundu

Programak ezabatu edota berriak ezarri

eta abar...

Ordenagailuko datu guztiak ezabatzeko ahalmena dauka.

Erabiltzaile arruntak

Liburuak idatzi

Jolasean ibili

Gutunak jaso edo eta idatzi

Filmak ikusi

Programak, datu baseak web guneak e.a. garatu

Bere direktorioko datuak bakarrik ezaba ditzake (besteena ezabatzeko hauen baimena beharko luke).

Internet-en untziratu, musika entzun, CD-ak erre, marrazki edo eta maketazio lanak egin, kalkulu orriak landu, fakturak eraman, 'chat'-eatu, ezagunen helbide eta zeregin egutegia erabili eta abar luze bat ...

Erabiltzaile bakoitzak bere hizkuntza eduki dezake

Inguruneko hainbat aldagai erabiltzen dira erabiltzailearen hizkuntza zehazteko

Hala ere, hainbat programa eskuz egokitu behar dira.

Instalazioan sistemaren hizkuntza zehazten da: /etc/sysconfig/i18n

Erabiltzaileak berea ezar dezake: /home/joxe/.i18n

Eleaniztasuna

Gnu/Linux eta euskara

Euskarazko software (libre) asko dago

Euskarazko software katalogoa: softkat.ueu.org

Gnu/Linuxeko gauzak:

Sistema eragilea: Mandrake 10 eta debian

Ingurune grafikoak: KDE, GNOME

Aplikazioak: Lyx, mozilla, OpenOffice.org, klik...

Edonork lagun dezake

Sistemaren konfigurazioa

Mahai gaina konfigura daiteke

Sistema bera ere egokitu egin behar izan daiteke

Banaketa bakoitzak bere tresnak dauzka

Mandrake Control Center

Mandrakeren kontrol zentrua

Hardwarea: eskanerra, sagua, inprimagailuak, pantaila...

Montatze puntuak: sarekoak, partizioak, samba...

Sistema: erabiltzaileak, hizki tipoak, menuak, babes kopiak...

Softwarea: instalatu, kendu, eguneraketak

Sarea eta Internet: konexioak, internet sarrera...

Eguneroko erabilera

Ordenadorea piztu eta Linux abiarazteko agindu

Ez bada inguru grafikoa hasi startx aginduarekin abiarazi

Egin beharreko lanak egin

Itzaltzeko agindu eta itzali bitartean ez eten argi indarra

Ariketak

KDE gazteleraz jarri

Erabiltzaile erdalduna sortu

Cdko eskuliburua irakurri

...

OOo writer

Beste edozein testu prozesadoreren eginkizunak

MS Word-en itxurakoa

.sxw bukaerako fitxategiak

.doc .rtf .eps .bmp... ulertzen ditu

Word erabiltzen dakienak Ooo writer ere erabil dezake.

OOo impress

Aurkezpenak sortzeko

Power Point bezalakoa

.sxi fitxategiak

Erabilera erraza

OOo calc

Kalkulu orriak egiteko

Excel ulertzen du

.sxc fitxategiak

Irudiak, testua, datuak eta erlazioak

OOo draw

Irudiak sortzeko

Formatu asko uler ditzake

.kwd fitxategiak

OOo laguntza

On line laguntza

Euskaraz darabilgunon web-gunea: eu.openoffice.org

Euskaraz!

Liburuak eta gaiak

The Gimp

Irudien ediziorako programa

Photoshop ezagunaren baliokidea

Argazki ezberdinak nahasteko kapak erabil daitezke

Irudiei efektu bereziak eragiteko aukera...

Eguneroko aplikazioak

Bulego aplikazioak

OpenOffice

Latex, Lyx, Aviword

Korganizer

Kfax, kalkulagailua

Internet:

Nabigatzaileak: Mozilla, konqueror, nautilus

Posta kudeatzaileak: mozilla mesanger, evolution, pine

Chat: xchat, gaim

Multimedia:

Irudiak: gimp, image magick, gtkam

Pelikulak: xine, totem, zinelerra, kino

Musika: xmms, kmix, totem, k3b, koncd, cdrecord...

Aldizkariak: Scribus

Image Magick

Edozein irudi mota ikusteko balio du: eps, png, pdf, tiff, gif, bmp...

Formatu arteko konbertsioak egin ditzake

Aldaketak egin daitezke

Koloreekin ere jolastu daiteke...

Testu prozesadorea: Lyx

Kalitate handiko emaitzak

Euskaraz dago

Laguntza on-line

Latex-en gaineko Wymiwyg

Publikazioetarako: scribus

Xpres moduko aplikazioa

Euskaraz dago

Laguntza on-line

PDF eta EPS formatuetako dokumentuak

Aplikazio berriak

Banaketaren arabera:

Red-hat, Mandrake, fedora --> rpm

Debian --> apt

menpekotasunak!

Iturburuak hartu eta instalazio osoa egin daiteke: .src

Bilaketarako tresnak: rpmfind ...

Google bezalako bilatzaileak

Sourceforge

Linuxeko guneak

Erabiltzaile taldeak

Banaketak

Ispiluak

Fitxategiak biltzeko tresnak

Fitxategi multzoak tar aginduaren bidez:

Sortzeko: tar cvzf fitx.tgz fitxategi-zerrenda

Ateratzeko: tar xvzf fitx.tgz

Zip: zip eta unzip

Backup egiteko ere erabiltzen dira (backup2l)

Laguntza eta dokumentazioa

Dokumentazioa

Euslinuxeko CDko doc direktorioko bi liburuak

Linux sistemaren eta sarearen administrazioa. UEU. Iñaki Alegria

www.TLDP.org (The Linux Documentation Project)

Howto eta minihowto

Man agindua (aginduei buruzko laguntza)

Laguntza

Gidak sarean

SEG edo FAQ: Sarritan Egindako Galderen bildumak

Foroak

Enpresak ere badaude gaur egun.

Windowsekin dagoen azpiegitura baino hobea dela esan daiteke!

2004-05-13T15:22:15

Joseba Makazaga